ALISHER NAVOIYNING “HAYRAT UL-ABROR”, “LISON UT-TAYR” VA “MAHBUB UL-QULUB” ASARLARINING G‘OYAVIY-BADIIY VA TASAVVUFIY TAHLILI

Ushbu maqolada Alisher Navoiyning (1441–1501) “Xamsa” turkumidagi “Hayrat ul-abror” (1483), Farididdin Attorning “Mantiq ut-tayr”iga nazira sifatida yozilgan “Lison ut-tayr” (1498–1499) va nasriy pandnoma “Mahbub ul-qulub” (1500–1501) asarlari qiyosiy-ilmiy tahlil qilinadi. Asarlarda komil inson tarbiyasi, tasavvufiy kamolot yo‘li, axloqiy-ijtimoiy masalalar va insoniy fazilatlarning ramziy ifodasi o‘rganiladi. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy, semiotik va tasavvufiy talqin usullari qo‘llanilgan bo‘lib, Navoiyning falsafiy dunyoqarashi, adolat, ilm-ma’rifat va nafs tarbiyasi g‘oyalari zamonaviy navoiyshunoslik nuqtai nazaridan baholanadi. Natijada, uch asarning Navoiy ijodiy evolyutsiyasini – yoshlikdagi axloqiy izlanishlardan keksalikdagi hayotiy hikmatlargacha – aks ettirishi va o‘zbek adabiyotidagi tasavvufiy-falsafiy an’analarga qo‘shgan hissasi isbotlanadi. Tadqiqot natijalari adabiyotshunoslik, pedagogika va ma’naviy tarbiya sohasida amaliy ahamiyatga ega.