SEMIRISH VA QORIN DEVORI KESMA CHURRALARI: XAVF OMILIDAN ZAMONAVIY DAVOLASH STRATEGIYALARIGACHA

Dolzarbligi. Semirish qorin devori kesma churralari rivojlanishining eng barqaror va mustaqil xavf omillaridan biri hisoblanadi, biroq bu bog'liqlikni zamonaviy GLP-1 retseptor agonistlari va bariatrik jarrohlik davri nuqtai nazaridan tizimlashtiruvchi o'zbek tilidagi adabiyotlar hozircha yetishmaydi.Maqsad. Semirish va tana massa indeksining qorin devori churralari rivojlanishi, profilaktikasi va davolash strategiyalariga ta'sirini aks ettiruvchi 2015-2026 yillardagi ilmiy adabiyotlarni tizimli tahlil qilish va sintez qilish.Material va usullar. PubMed/MEDLINE, SpringerLink, Frontiers Publishing Partnerships va Yevropa Churra Jamiyati (EHS) rasmiy ko'rsatmasida "obesity", "incisional hernia", "ventral hernia", "BMI", "GLP-1 receptor agonists", "bariatric surgery", "mesh" kalit so'zlari bo'yicha strukturalangan narrativ sharh o'tkazildi; ustuvorlik tizimli sharhlar, meta-tahlillar va randomizatsiyalangan klinik tadqiqotlarga (RKT) berildi. Miqdoriy meta-tahlil bajarilmadi.Natijalar. Semirish kesma churra rivojlanishining mustaqil xavf omili sifatida tasdiqlangan (kesma turiga qarab 18,7% ga qarshi 7,4%); mexanizm qorin ichi bosimi, fassiya kollageni va mushak sifati (sarkopenik semirish) bilan bog'liq. Profilaktikada qisqa bosqichli chok va profilaktik to'r implant samarali, operatsiya oldi vazn yo'qotish (jumladan GLP-1 yordamida) istiqbolli, ammo RKT dalillari hali minimal. Davolashda to'r implant tanlovi, robotlashtirilgan yondashuv va bariatrik jarrohlik bilan bog'liq holda amalga oshirish muddati individuallashtirilishi lozim