BOLALARDA SURXONDARYO IQLIMIDA HAVONING CHANG SABAB IFLOSLANISHINING NAFAS TIZIMIGA TA’SIRI

Mavzu Surxondaryo hududida kuzatiladigan chang-to‘zonlar, mahalliy shamollar, qurg‘oqchil tuproq qoplami, qurilish, transport, sanoat va transchegaraviy chang oqimlari bilan bog‘liq ekologik xavflar kesimida yoritildi. Bolalar organizmi kattalarga nisbatan ko‘proq havo yutishi, bronxial daraxtning torligi, immun tizimning to‘liq yetilmaganligi va o‘pka to‘qimasining rivojlanish bosqichida bo‘lishi sababli chang zarrachalariga nisbatan sezgir guruh hisoblanadi. Maqolada PM10 va PM2,5 zarrachalarining yuqori va quyi nafas yo‘llariga kirib borish mexanizmlari, yallig‘lanish, oksidlovchi stress, bronxial giperreaktivlik, allergik rinit, bronxit, astma xurujlari va respirator infeksiyalar bilan bog‘liqligi tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari Surxondaryo sharoitida bolalar salomatligini himoya qilish uchun havo sifati monitoringi, maktab va bog‘chalarda ogohlantirish tizimi, pediatrik skrining, oilaviy profilaktika hamda hududiy ekologik boshqaruvni birlashtirgan kompleks yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.