IQLIM O‘ZGARISHI SHAROITIDA TUPROQ UNUMDORLIGINI SAQLASH VA MINERAL O‘G‘ITLARDAN SAMARALI FOYDALANISHNING AGROKIMYOVIY YECHIMLARI

Maqolada iqlim o‘zgarishi sharoitida tuproq unumdorligini saqlash va oshirish, mineral o‘g‘itlardan foydalanish samaradorligini ko‘tarishning agrokimyoviy yo‘llari tahlil qilindi. Qurg‘oqchilik, haroratning ko‘tarilishi, sug‘orish suvi tanqisligi, tuproq sho‘rlanishi va organik modda zaxirasining kamayishi o‘simliklarning oziqa elementlarini o‘zlashtirishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot FAO, IPCC va O‘zbekiston sharoitiga oid ilmiy ishlarning qiyosiy-narrativ tahliliga asoslandi. Natijalar tuproq tahliliga tayangan differensial o‘g‘itlash, 4R tamoyili, organik va mineral manbalarni integratsiyalash, fertigation, nazoratli ajraluvchi o‘g‘itlar hamda ureaza va nitrifikatsiya inhibitorlari azotdan foydalanish samaradorligini sezilarli yaxshilashi mumkinligini ko‘rsatdi. 2026-yilgi global meta-tahlilda samaradorligi oshirilgan azotli o‘g‘itlar hosildorlikni o‘rtacha 8,32%, azotdan foydalanish samaradorligini esa 25,90% oshirgani qayd etilgan. O‘zbekiston uchun esa bunday texnologiyalarni sho‘rlanish, sug‘orish rejimi va tuproqning agrokimyoviy holati bilan bog‘lab qo‘llash hal qiluvchi ahamiyatga ega.