O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA TAOM NOMLARI VA KULINARIYA LEKSIKASINING O‘RGANILISH TARIXI

O‘zbek tilshunosligida leksik qatlamlarni muayyan mavzuviy guruhlarga ajratib o‘rganish, ularning semantik, strukturaviy va sotsiolingvistik xususiyatlarini ochib berish an’anaviy va fundamental yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Insoniyat madaniyati, turmush tarzi va ijtimoiy hayoti bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lgan leksik guruhlar orasida taom nomlari, ya’ni kulinariya leksikasi alohida o‘rin tutadi. Taom tayyorlash va uni iste’mol qilish insonning eng birlamchi biologik ehtiyoji bo‘lishi bilan bir qatorda, muayyan xalqning etnik shakllanishi, geografik muhiti, iqtisodiy sharoitlari va boshqa elatlar bilan madaniy-iqtisodiy aloqalarini aks ettiruvchi murakkab ijtimoiy hodisadir. Aynan mana shu omil tilshunoslikda taom nomlarini shunchaki so‘zlar yig‘indisi sifatida emas, balki xalq tarixining lisoniy ko‘zgusi sifatida o‘rganishni taqozo etadi. O‘zbek tili leksikasining ushbu qatlami juda qadimiy va boy tarixga ega bo‘lib, uning tizimli tadqiqi til tarixini, dialektologiyasini hamda milliy mentalitet xususiyatlarini ochishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.