PNEVMONIYANING EPIDEMIOLOGIK KO‘RSATKICHLARI, XAVF OMILLARI, DIAGNOSTIKASI VA PROFILAKTIKASINING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Pnevmoniya pastki nafas yo‘llarining infeksion-yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, bolalar, keksalar, surunkali kasalligi bor bemorlar va immuniteti pasaygan shaxslarda og‘ir asoratlar bilan kechishi mumkin. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, pnevmoniya 2019-yilda 5 yoshgacha bo‘lgan 740 180 nafar bolaning o‘limiga sabab bo‘lgan. UNICEF ma’lumotlarida esa pnevmoniya har yili 5 yoshgacha bo‘lgan 700 mingdan ortiq bolalar o‘limiga sabab bo‘lishi, dunyoda bolalar orasida yiliga 100 000 nafar bolaga 1 400 dan ortiq holat to‘g‘ri kelishi qayd etiladi. O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi ochiq ma’lumotlarida o‘tkir yuqori va pastki nafas yo‘llari infeksiyalari 2024-yilda 583 374 ta holat sifatida ro‘yxatga olingan. Tadqiqot natijalari pnevmoniyani erta aniqlash, emlash qamrovini oshirish, antibiotiklarni oqilona qo‘llash, xavf guruhlarini faol skrining qilish va birlamchi tibbiy yordam bo‘g‘inida klinik algoritmlarni kuchaytirish kasallik yukini kamaytirishda hal qiluvchi omil ekanini ko‘rsatadi.