YERDAN SAMARALI FOYDALANISHNI TASHKIL ETISHDA YER TUZISHNI MAJMUAVIY BAHOLASHNING GIBRID STAT–AHP–GIS MODELINI TAKOMILLASHTIRISH

Maqolada sug‘oriladigan yerlardan samarali foydalanishni tashkil etishda yer tuzish obyektlarini tabiiy-tuproq, ekologik-meliorativ, suv-vegetatsion, iqtisodiy va fazoviy ko‘rsatkichlar asosida majmuaviy baholashning gibrid STAT–AHP–GIS modeli taklif etilgan. Modelda indikatorlar 0–1 diapazonda normalizatsiya qilinib, statistik vaznlar standartlashtirilgan regressiya koeffitsiyentlari, ekspert vaznlari esa AHP juftlik taqqoslash matritsasi orqali aniqlanadi. Yakuniy vazn wᵢ = λ·wᵢ(stat) + (1−λ)·wᵢ(AHP) ko‘rinishida shakllantirilib, λ parametrini validatsiya asosida optimallashtirish taklif etiladi. Majmuaviy yer samaradorligi indeksi (MLI), yer tuzish ustuvorlik indeksi (LPI) va dominant cheklovchi omil Dᵢⱼ orqali baholash natijasini GIS muhitida differensial yer tuzish qaroriga aylantirish mexanizmi ishlab chiqilgan. Demonstratsion hisoblash modelning MLI–LPI–Dᵢⱼ zanjiri orqali integral holat, boshqaruv ustuvorligi va cheklovchi omilni izchil ajratish imkonini ko‘rsatadi; sonli misollar real hududiy empirik natija sifatida talqin qilinmaydi.